Opłatek wigilijny

Wigilijny opłatek, którym dzieją się chrześcijanie, jest bardzo cienkim chlebowym pokarmem, który zgodnie z tradycją jest przaśny (czyli niekwaszony i niesolony). Opłatki wypiekane są z białej mąki oraz wody bez dodatku drożdży. W odróżnieniu od hostii, wigilijny opłatek nie jest konsekrowany.

Warto pamiętać o tym, że łamanie się opłatkiem przy wigilijnym stole nie jest wyłącznie polskim obyczajem, ponieważ spotykany jest także na Litwie, Ukrainie oraz we Włoszech. Jak powszechnie wiadomo opłatek wigilijny jest symbolem pojednania oraz przebaczenia, a także znakiem miłości i przyjaźni pomiędzy ludźmi. Dzielenie się nim na początku wieczerzy wigilijnej wyraża przede wszystkim chęć bycia razem. Opłatek swoją symbolikę posiada nie tylko w wymiarze duchowym ponieważ sama materia opłatka podkreśla także charakter życzeń, który nawiązuje do modlitwy Ojcze Nas. Symbolika chleba ma także jeszcze inny wymiar, który mówi o tym, że należy być dobrym i podzielnym jak chleb.

Tradycja łamania się opłatkiem posiada swoje korzenie w pierwszych wiekach chrześcijaństwa. Początkowo tradycja ta nie miała związku ze Świętami Bożego Narodzenia, była natomiast symbolem komunii duchowej. Z czasem jednak zaczęto przynosić chleb na wigilijną mszę, a po jego błogosławieństwie, uczestnicy mszy świętej dzielili się nim. Zabierano go także dla chorych domowników oraz tych, którzy z różnych przyczyn nie mogli uczestniczyć w jakikolwiek sposób w mszy świętej. Później chleb został zastąpiony opłatkiem, który wypiekany był przede wszystkim przy klasztorach oraz kościołach. Na początku XIX wieku niezwykle popularne stały się znane jedynie w Polsce, ozdoby wykonane z opłatka, które zawieszane były nad wigilijnym stołem. Tak przygotowane opłatki miały zapewnić szczęście oraz powodzenie wszystkim członkom rodziny w nadchodzącym roku.

Oprócz białego opłatka, który przeznaczony jest na komunikanty oraz do łamania się podczas Wigilii, wypiekane są także kolorowe opłatki, które przeznaczone są dla zwierząt domowych oraz bydła. Na Śląsku znany jest także opłatek, który potocznie jest nazywany „Radośnik” i jest on posmarowany miodem i podawany zazwyczaj dzieciom.